گويي توهمات ترامپ تمامي ندارد و هربارخواب هاي تازه اي براي به انزوا كشاندن كشور ايران مي بيند. به دنبال آن نيز، نقشه هاي خود را يكي پس از ديگري به اجرا در مي آورد تا بتواند قدرتش را به جهان اثبات كند

 

گويي توهمات ترامپ تمامي ندارد و هربارخواب هاي تازه اي براي به انزوا كشاندن كشور ايران مي بيند. به دنبال آن نيز، نقشه هاي خود را يكي پس از ديگري به اجرا در مي آورد تا بتواند قدرتش را به جهان اثبات كند. اما دريغ از فرجامي درست حتي براي يكي از آنها.

 

 

ابتدا پروژه خروج از برجام كليد خورد اما پس از به نتيجه نرسيدن و سرخوردگي در آن، حالا طرح موضوعي غيرقانوني، با عنوان قراردادن سپاه در ليست گروه هاي تروريستي از سوي ترامپ خبرسازشده، اقدامي كه نه تنها وجاهت قانوني ندارد بلكه اصولا قوانين بين المللي نيز چنين اختياري را به يك كشور براي طرح اين موضوع نداده اند و صلاحيت تشخيص اينكه گروه يا نهادي تروريستي است با سازمان هاي بين المللي مانند سازمان ملل متحد و شوراي امنيت است.

 

 

سناريو خروج از برجام به خوبي پيش بيني شده بود و انتظار سران آمريكايي هم اين بود كه اروپا و متحدانشان به خوبي آمريكا را در اين راه ياري كنند هرچند كه به زور تهديد و جريمه توانست اندكي از كشورها را متقاعد كند، اما برخي نيز از وي تبعيت نكردند و راه خود را پيش گرفتند.

 

 

حالا نيز عزم خود را جزم كرده تا با قرار دادن سپاه پاسداران جمهوري اسلامي ايران در ليست گروه هاي تروريست، نقشه به انزوا كشاندن ايران را عملي كند. هرچند باز هم راه را به بيراهه رفته است.

 

 

اين اقدام غيرقانوني آمريكا كه واكنش هاي جهاني بسياري به همراه داشت در حالي مطرح شده است كه سپاه به عنوان نيروي نظامي رسمي كشور بوده و در قانون اساسي نيز، به رسميت شناخته شده است و اصولا طبق قوانين بين المللي تلقي كردن گروهي به عنوان تروريست داراي شاخصه ها و مولفه هايي است كه سپاه پاسداران به دليل اينكه رسمي است و از بودجه كشور استفاده مي كند فاقد آنهاست.

 

 

اصل يكصد و پنجاهم قانون اساسي در اين زمينه اشعار مي دارد:«سپاه پاسداران انقلاب اسلامي كه در نخستين روزهاي پيروزي اين انقلاب تشكيل شد، براي ادامه نقش خود در نگهباني از انقلاب و دستاوردهاي آن پابرجا مي ماند. حدود وظايف و قلمرو مسئوليت اين سپاه در رابطه با وظايف و قلمرو مسئوليت نيروهاي مسلح ديگر با تاكيد بر همكاري و هماهنگي برادرانه ميان آنها به وسيله قانون تعيين مي شود.»

 

 

اما آنچه مهم است اينكه نبايد فراموش كنيم ترامپ به واسطه خروج يك جانبه از برجام نتوانسته به اهداف خود برسد و حال تلاش دارد با طرح اين گونه موضوعات، زمينه هاي خروج ايران از برجام را فراهم كند به عبارت ديگر ايران را نيز در بازي كه خود شروع كرده، وارد كند و به اروپا و متحدانش اثبات كند كه ايران نيز به برجام پايبند نبوده و نيست.

 

اما راهكارهاي بين المللي در برابر اين اقدام خصمانه آمريكا چيست؟ هرچندكارشناسان حقوق بين الملل بهترين راهكار را اقدام متقابل مي دانند اما اين اقدام متقابل تا چه ميزان مي تواند قابليت اجرايي داشته باشد؟ و آيا در قوانين بين الملل راهكارهاي ديگري نيز در برابر اين اقدام پش بيني شده است؟ در اين زمينه و براي روشن شدن هرچه بهتر موضوع، با علي بهادري كارشناس حقوقي به گفت و گو نشستيم و ابعاد حقوقي اين اقدام را از ايشان جويا شديم.

 

آيا طبق قوانين بين الملل و منشور ملل متحد آمريكا مي تواند سپاه پاسداران جمهوري اسلامي ايران را به عنوان گروه تروريستي تلقي كند؟

 

 

در حال حاضر تروريسم يكي از معضلات جامعه جهاني است كه البته براي مقابله با آن، اولين قدم اين است كه تعريف روشني از آن داشته باشيم و مصدايق آن مشخص باشد. هرچند كه متاسفانه جامعه جهاني در هيچ يك از كنوانسيون هاي بين المللي تعريف روشني از تروريسم ارائه نكرده و مصاديق آن مشخص نشده است. دليل آن هم اين است كه بسياري از كشورهايي كه نظام حقوقي جهاني را مديريت مي كنند مي خواهند اين تعريف در اختيارخودشان باشد تا با بهره گيري از اين واژه به اهداف مورد نظر خود برسند.

 

طبق قوانين بين المللي چه نهاد يا سازمان بين المللي اين اختيار را دارد كه گروهي را به عنوان تروريسم اعلام كند؟ آيا هر كشوري كه داراي قدرت اقتصادي و نظامي است مي تواند به دلايل شخصي خود،گروهي را تروريست معرفي كند؟

 

 

طبق قوانين برخي از نهادها مانند شوراي امنيت، سازمان ملل متحد اين صلاحيت را دارند كه افرد، گروه يا نهادهايي كه مانع صلح و امنيت در جهان هستند را به عنوان تروريسم معرفي كنند كه البته اين اقدام شرايط و ضوابط خاصي دارد به عبارت ديگر اين نهادها نمي توانند يك دولت يا نهاد حاكميتي را به عنوان تروريسم تلقي كنند اصولا يكي از شاخصه ها براي تروريست بودن، غيررسمي بودن آن گروه است. براي مثال گروه هاي تروريستي يونيفرم مخصوصي ندارند، از بودجه هيچ دولتي استفاده نمي كنند و… كه با توجه به اين موضوعات شوراي امنيت يا سازمان ملل متحد مي تواند با توجه به اينكه اين گروه مي تواند مخل امنيت و صلح در جهان باشند، آن را تروريستي معرفي كند.

آمريكا با استناد به چه قوانيني مي خواهد سپاه پاسداران جمهوري اسلامي ايران را به عنوان تروريسم معرفي كند؟

 

اينكه ايالات متحده بخواهد مجموعه سپاه را به عنوان گروه تروريستي معرفي كند از دوجنبه ماهوي و جدي داراي ايراد حقوقي است، اول اينكه طبق قوانين بين الملل اين كشور صلاحيتي براي معرفي گروه هاي تروريستي ندارد و نهايتا آمريكا مي تواند در نظام داخلي و در چارچوب سرزميني خود، گروهي را تروريستي تلقي كند و باز البته تكرار مي كنم فقط و فقط در چارچوب سرزمين خود براي آن گروه، قواعدي را درنظر بگيرد و هرگز حق ندارد يك وجب خارج از سرزمين خود براي اين گروه محدوديتي اعمال كند، زيرا نظام حقوقي اين كشور بين المللي نيست. نكته دوم اين است كه با اين فرض كه آمريكا براي خودش قاعده گذاري كرده و بخواهد گروهي را در خاك كشور خود تروريست معرفي كند، بايد طبق شاخصه هاي بديهي و ضروريات پذيرفته جهاني اين كار را انجام دهد و در اين راستا حق ندارد نيروي نظامي و رسمي كشوري را به عنوان تروريست تلقي كند زيرا در اين صورت يك دولت و حكومت را تروريست اعلام كرده است. پس تلقي كردن سپاه پاسداران به عنوان تروريست داراي وجاهت قانوني نيست زيرا طبق قانون اساسي كشورما، سپاه به عنوان نهاد نظامي به رسميت شناخته و هرگز نمي تواند با تعاريف تروريست منطبق باشد.

 

حال در صورتي كه به صورت جدي اين امر توسط كشور آمريكا صورت گرفت چه اقداماتي لازم است از سوي كشور و دستگاه ديپلماسي صورت گيرد؟

 

در اين گونه رفتارهاي خصمانه دولت ها تنها مي توانند به اقدام متقابل متوسل شوند. به عبارت ديگر مجلس و دولت كشور ما نيز مي توانند متقابلا ارتش رسمي كشور آمريكا را گروه تروريستي اعلام كنند. البته مطابق قانون مبارزه با تامين مالي تروريسم، اين اقدام در صلاحيت شوراي عالي امنيت ملي است. پس بايد هرچه سريع تر به عنوان اقدام متقابل اين شورا ارتش اين كشور را به عنوان تروريست معرفي كند.

اقدام متقابل تا چه ميزان مي تواند قابليت اجرايي داشته باشد؟

 

اين اقدام براي كشور ما در چارچوب سرزميني قابليت اجرايي خواهد داشت، براي مثال ما تجربه دستگيري سربازان آمريكايي را در سال هاي قبل داشتيم وقتي سربازي به عنوان نيروي رسمي ارتش يك كشور تلقي شود به يك صورت با وي رفتار مي شود، اما اگر اين سرباز از منظر جمهوري اسلامي ايران وابسته به گروه تروريستي تلقي شود، طبيعتا برخورد متفاوتي با وي اعمال خواهد شد.

 

آقاي بهادري چه اقدامات حقوقي قضائي ديگري را كشور ايران در اين خصوص مي تواند انجام دهد؟

 

 

در اين گونه موارد راهكار رايج در نظام حقوقي جهاني همين اقدام متقابل است. اما به دليل اينكه هنوز اقدام عملياتي قضائي از سوي آمريكا صورت نگرفته است نمي توان اقدامات قضائي متقابل انجام داد. كشور آمريكا در چارچوب سرزمين خود قانوني وضع كرده است. زماني ما مي توانيم از اقدام آمريكا شكايت كنيم كه اقدامي عليه ما صورت گرفته باشد در مرحله بعد اقدامي متناظر با آن بايد اتخاذ شود. براي مثال در صورتي كه با عنوان تروريستي بودن، منافع سپاه در يكي از نقاط جهان مورد خدشه قرار گيرد در اين صورت مي توان در نهاهاي بين المللي مانند ديوان كيفري و ديوان دادگستري طرح دعوي كرد. در حال حاضر به دليل اينكه يك نوع قاعده گذاري در نظام حقوقي آمريكا در حال شكل گيري است، مناسب است كه كشور ما نيز در همين جهت گام بردارد و طبيعي است كه دستگاه ديپلماتيك و سياسي نيز جايگاه ويژه اي در اين زمينه خواهند داشت. به عبارت ديگر دستگاه ديپلماسي با ارتباط قوي و هماهنگ شدن با كشورهاي مختلف مي تواند از انجام اين كار جلوگيري كند. براي مثال بنده مشاهده كردم كه كشورهايي مانند ژاپن، انگلستان و برخي كشورهاي ديگر در اين زمينه اعلام موضع كردند و اعلام كردند در صورتي كه آمريكا سپاه را به عنوان تروريست معرفي كند از اين اقدام تبعيت نخواهند كرد. دستگاه ديپلماسي ايران هم بايد با اين موضوع به صورت فعال تر برخورد كند تا جامعه جهاني واكنش جدي تري نشان دهد.

 

در اين زمينه شوراي امنيت و سازمان ملل متحد چگونه مي توانند مداخله كنند؟

 

 

بايد متذكر شوم كه اين اقدام آمريكا بدعت جديدي است و در تاريخ سابقه نداشته است به همين دليل سازمان ملل متحد مي تواند اين اقدام آمريكا را در جهت نقض صلح در جهان تلقي كند. به نظر مي رسد شوراي امنيت اگر واقعا مدافع صلح و امنيت در جهان است است بايد به اين موضوع ورود كند و ايران هم مي تواند از اين شورا يا سازمان ملل تقاضا كند تا مانع شود آمريكا با تصميمات يك طرفه خود منافع جمهوري اسلامي و صلح جهاني را مورد خدشه قرار دهد.

 

به اشتراک بگذارید :

مطلب قبل و بعد

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد