اميرالمومنين در اهميت اقسام صبر مي فرمايند: صبر در بلا و گرفتاري نيكو و زيباست اما زيباتر و نيكوتر از آن، صبر از محرمات الهي و چشم پوشي از گناه است

 

 

امام علي(ع) فرمود: الصبر ثلاثه: الصبر علي المصيبه والصبر علي الطاعه و الصبر عن المعصيه صبر سه گونه است. صبر در مصيبت، صبر بر طاعت و بندگي، صبر بر معصيت و گناه. (تحف العقول، ص ۲۰۳) حضرت تاكيد مي كنند: انسان صبور پيروزي را از دست نمي دهد هرچند زمان آن طولاني شود. (نهج البلاغه، حكمت ۱۵۳)

 

مصاديق صبر

 

 

اميرالمومنين در اهميت اقسام صبر مي فرمايند: صبر در بلا و گرفتاري نيكو و زيباست اما زيباتر و نيكوتر از آن، صبر از محرمات الهي و چشم پوشي از گناه است. (غرر الحكم، ج ۱، ص ۶۰۹) در نهج البلاغه صبر را بر چهار پايه (اصل) قرار مي دهند: شوق- هراس- زهد- انتظار. آن كس كه اشتياق بهشت دارد، شهوت هايش كاهش پيدا مي كند. شخصي كه از آتش جهنم مي ترسد، از حرام دوري مي گزيند. انساني كه در دنيا زهد مي ورزد، مصيبت ها را ساده مي پندارد و بالاخره انساني كه مرگ را انتظار مي كشد، در نيكي ها و كارهاي خوب شتاب مي كند. (حكمت ۳۱) در عبارت فوق علاوه بر مقاومت كردن در برابر گناه و هواهاي نفساني و نيز تحمل سختي ها و مصيبت هاي دنيايي، انجام دادن كارهاي خوب و شتاب ورزيدن در نيكي ها از جمله مصاديق مهم صبر شمرده شده است.

 

صبر، امر اكتسابي

 

 

صفت صبر ارتباطي با بدن قوي و نيرومند، جسم چالاك و هيكلي تنومند ندارد. بلكه يك حالت روحي و يك ويژگي دروني و به تعبير علامه طباطبائي(ره) مصداقي از عزم و تصميم حدي قلب است. (الميزان ج ۱۶ ص ۳۲۶)

 

 

صبر و استقامت، بيش از همه به نوع تفكر آدمي و به نوعي جهان بيني انسان مربوط مي شود. به عبارت دقيق تر عنصر صبر و بردباري نتيجه و محصول يك نوع معرفت است و بستگي كامل دارد كه در كدام محيط تربيتي پرورش يافته باشد.

 

 

به نظر مي رسد كه صفت صبوري برخلاف صفت شجاعت كه امري ذاتي و غيراكتسابي است، كاملا اكتسابي و دست يافتني است و با تربيت صحيح و در خانواده اي سالم و با ممارست مي توان فرزندان را به زيور زيباي شكيبايي و صبوري آراست.

 

 

امير المومنين(ع) صبر را نتيجه يقين و از دستاوردهاي ايمان به شمار مي آورد: الصبر ثمره اليقين و الصبر ثمره الايمان (غرر الحكم، ج ۱، ص ۶۰۶) روشن است كه ايمان و يقين بي جهت نيست بلكه منظور ايمان به غيب و كتاب هاي آسماني و يقين به آخرت و قيامت است. (بقره ۱-۵) معرفت، مراتبي دارد و بالاترين مرتبه آن يقين است. هر اندازه كفه ايمان سنگين تر باشد و هر اندازه درجه معرفت بيشتر باشد، مقاومت انسان در برابر ناملايمات و اجتناب او از گناهان و جديت و سخت كوشي آدمي در راه بندگي و انجام وظايف الهي بيشتر و بيشتر خواهد شد.

 

روزي حضرت علي(ع) از درب دكان قصابي مي گذشت. قصاب به آن حضرت عرض كرد: يا اميرالمومنين، گوشت هاي بسيار خوبي آورده ام، اگر مي خواهيد ببريد. فرمود: الان پول ندارم كه بخرم. عرض كرد: من صبر مي كنم پولش را بعدا بدهيد. فرمود: من به شكم خود مي گويم صبر كند. اگر نمي توانستم به شكم خود بگويم از تو مي خواستم كه صبر كني. ولي حالا كه مي توانم، به شكم خود مي گويم صبر كند. (حكايت ها و هدايت ها، ص ۱۰۷) نقل مي كنند پس از فوت فرزند روحاني آيت الله محمدرضا گلپايگاني، عده اي از علماء و بازاريان تهران براي عرض تسليت حضور اين مرجع بزرگ رسيدند و گفتند: زماني كه آيت الله ميرزا عبدالعلي تهراني فرزند جوانشان مرد، فرموده بود: دعا كنيد خدا مهرش را از دلم ببرد. حالا شما هم از خدا بخواهيد مهر او را از دلتان خارج كند، آقاي گلپايگاني فرمود: اما من مي گويم دعا كنيد خدا مهر او را در دلم بيشتر كند تا مصيبت مرگ او در دلم بيشتر و زيادتر اثر كند و صبر نمايم تا خداوند اجر و ثواب بيشتري نصيب من عطا فرمايد. (هزار و يك حكايت اخلاقي، ص ۲۴۲)

صدهزاران كيميا حق آفريد

كيميايي همچو صبر آدم نديد (دفتر ۱۸۵۴-۳)

عاقبت جوينده يابنده بود

كه فرج از صبر زاينده بود (دفتر ۵۹۵-۶)

صبر جمله انبياء با منكران

كردشان خاص حق و صاحب قران (دفتر ۱۴۱۰-۶)

 

 

نويسنده: محمدمهدي رشادتي

به اشتراک بگذارید :

مطلب قبل و بعد

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد